Bagger: van last tot bouwstof
In Nederland, en wereldwijd, is bagger een constante factor in waterbeheer. Jaarlijks komt er alleen al in de Nederlandse vaarwegen zo’n 10 miljoen kubieke meter bagger vrij. Deze modder, die cruciaal is voor de bevaarbaarheid van waterwegen, wordt traditioneel gezien als afval. Het afvoeren en storten ervan brengt aanzienlijke kosten met zich mee, zowel financieel als ecologisch. Maar wat als we deze ‘afvalstroom’ kunnen transformeren tot een waardevol bouwmateriaal?
Dat is precies wat de ingenieurs Eldert Besseling en Hugo Ekkelenkamp, oprichters van Netics BV, voor ogen hebben. Zij ontwikkelden een methode om van nat slib stevige, natuurlijke bouwblokken te maken. Deze innovatie biedt een duurzaam en kostenefficiënt alternatief voor traditionele bouwmaterialen en speelt in op de groeiende behoefte aan versterking van waterkeringen.
De oorsprong van een innovatief idee
Eldert Besseling en Hugo Ekkelenkamp, beiden afgestudeerd aan de Hogeschool Rotterdam, toonden al tijdens hun studie hun ondernemersgeest. Voor een afstudeerproject bedachten ze in opdracht van Gemeentewerken Rotterdam een milieuvriendelijke baggerslibdijk, waarmee ze de Onderwijsinnovatieprijs wonnen. Deze vroege focus op bagger legde de basis voor Netics BV, dat ze in 2013 oprichtten.
Aanvankelijk opereerden ze als een breed innovatiebureau, maar al snel realiseerden ze zich de kracht van specialisatie. Zoals Besseling uitlegt: "We zaten vol ondernemerszin, maar pas als je die energie focust op je specialisme kun je succes boeken." Die specialisatie vonden ze in het bouwen met baggerspecie, een niche waarin ze wereldwijd toonaangevend zijn geworden.
Hoe werkt de bagger-naar-bouwstof transformatie?
De kern van de Netics-innovatie ligt in een versneld ontwateringsproces. Normaal gesproken duurt het drogen van baggerspecie in depots gemiddeld anderhalf jaar. Netics heeft dit proces aanzienlijk verkort. Initieel werd de natte bagger in waterdoorlatende ‘worsten’ gepompt, die binnen enkele dagen ontwaterden. Deze gedroogde baggertubes werden vervolgens ingezet als bouwelementen voor dijken, oevers en golfbrekers.
Een belangrijke doorbraak kwam tot stand door samenwerking met onderzoeksorganisatie TNO. TNO had ontdekt dat zeoliet, een van de meest voorkomende gesteentes ter wereld, een effectief bindmiddel is voor bagger. Met deze kennis ontwikkelde Netics een apparaat dat bagger ter plekke kan samenpersen met zeoliet, resulterend in superstevige bouwblokken. Het meest indrukwekkende hierbij is de snelheid: de transformatie van natte bagger naar een solide bouwblok duurt nu slechts minuten, in plaats van dagen of maanden.
Voordelen voor overheden en bedrijven
De methode van Netics biedt aanzienlijke voordelen voor waterschappen, overheden en havenbedrijven. Ten eerste besparen ze aanzienlijk op de kosten voor afvoer en dumping van bagger, die traditioneel hoog zijn. Ten tweede hoeven ze geen dure zand- of cementproducten meer aan te schaffen, omdat de bagger zelf als bouwmateriaal dient. Volgens Besseling kunnen de kosten hierdoor met een factor tien dalen.
Daarnaast is er een belangrijk duurzaamheidsaspect. Het hergebruik van bagger vermindert de behoefte aan nieuwe grondstoffen en verlaagt de CO2-uitstoot gerelateerd aan transport en productie van bouwmaterialen. In een tijdperk waarin klimaatverandering en zeespiegelstijging steeds urgentere onderwerpen zijn, biedt deze innovatie een essentieel instrument voor het versterken van onze waterkeringen en het beschermen van onze kusten.
De toekomst van netics: focus op r&d en licenties
Hoewel Netics al tientallen projecten heeft gerealiseerd in West-Europa, ligt hun ambitie niet primair bij de uitvoering. Zoals Ekkelenkamp aangeeft: "De meeste ingenieursbureaus werken volgens ‘uurtje-factuurtje’. Natuurlijk zorgen wij er ook voor dat de uitvoering geregeld is, daar huren we per klus freelancers voor in. Maar onderzoek en oplossingen vinden, dat is ons ding."
De visie van Netics is om zich volledig te richten op waardecreatie door onderzoek en ontwikkeling. Uiteindelijk willen ze een businessmodel realiseren dat draait om licentie-inkomsten. Dit stelt hen in staat om hun ingenieuze oplossingen wereldwijd uit te rollen en een grotere impact te maken op duurzaam waterbeheer.
Erik Ham, Directeur MKB bij TNO, benadrukt het belang van deze aanpak: "Eldert en Hugo bewijzen met hun bedrijf dat specialisatie en focussen heel belangrijk is. Doe niet alles zelf, maar richt je als ondernemer op datgene waar je goed in bent, op die plek in de keten waar je toegevoegde waarde levert. En werk samen met partijen die op andere fronten sterk zijn. Alleen dan wordt 1 + 1 meer dan 2 en rendeert iedereen maximaal."
De innovaties van Netics laten zien hoe afvalstoffen kunnen worden omgezet in waardevolle resources, met aanzienlijke economische en ecologische voordelen. Het is een inspirerend voorbeeld van hoe ondernemerschap en technologische vooruitgang kunnen bijdragen aan een duurzamere toekomst.
