RI&E verplicht in 2026: risico’s inzichtelijk voor veilige werkplek

Wat houdt de RI&E in 2026 precies in?

Als ondernemer met personeel ben je vanuit de Arbowet verplicht om een Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) te hebben. Dit instrument helpt je om alle potentiële gevaren voor de veiligheid en gezondheid van je medewerkers in kaart te brengen. Het uiteindelijke doel is om deze risico’s gericht aan te pakken en zo een veilige en gezonde werkomgeving te creëren. De RI&E is dus meer dan een formaliteit; het is een proactieve stap richting welzijn op de werkvloer.

De RI&E bestaat uit twee kernelementen:

1. De inventarisatie: Een gedetailleerde lijst van alle arbeidsrisico’s binnen je bedrijf. Denk hierbij aan fysieke gevaren, maar ook aan psychosociale belasting zoals werkdruk.
2. Het plan van aanpak: Een concreet actieplan waarin je vastlegt welke risico’s je hoe en wanneer gaat aanpakken.

Van gevaarlijke stoffen tot ergonomische werkplekken en van hoge werkdruk tot inadequate BHV-voorzieningen; de RI&E omvat een breed scala aan onderwerpen. De diepgang van je RI&E hangt af van de omvang van je organisatie en de aard van de werkzaamheden.

Kosten en voordelen van een RI&E

De kosten voor het opstellen en uitvoeren van een RI&E variëren. Voor een MKB-ondernemer schat je de initiële kosten op ongeveer 500 euro. De grootste kostenpost is vaak de implementatie van het plan van aanpak, waarbij je investeert in het oplossen van knelpunten. Bedrijven met risicovolle werkzaamheden, zoals in de bouw of techniek, zullen doorgaans hogere kosten hebben dan bijvoorbeeld een administratiekantoor.

Hoewel er kosten aan verbonden zijn, wegen de voordelen ruimschoots op tegen de investering. Een goed uitgevoerde RI&E draagt bij aan:

• Een veiliger en gezonder werkklimaat.
• Minder ziekteverzuim en arbeidsongevallen.
• Verhoogde productiviteit en medewerkerstevredenheid.
• Naleving van de Arbowet, waardoor boetes worden voorkomen.

Wanneer is toetsing van de RI&E verplicht in 2026?

Als werkgever ben je verplicht je RI&E te laten toetsen door een arbodienst of een gecertificeerde arbodeskundige, mits je meer dan 40 uur arbeid per week laat verrichten. Er is echter een belangrijke uitzondering:

Heb je maximaal 25 werknemers in dienst? Dan hoef je de RI&E niet te laten toetsen, op voorwaarde dat je gebruikmaakt van een goedgekeurde branche-specifieke RI&E. Deze zijn vaak beschikbaar via je brancheorganisatie of via platforms zoals rie.nl. Dit kan je aanzienlijk besparen op kosten, omdat een bedrijfsbezoek van een arbodienst dan niet nodig is.

Je kunt er ook voor kiezen om een van je eigen medewerkers op te leiden tot arbodeskundige. Deze medewerker mag dan de RI&E binnen jouw bedrijf toetsen.

De RI&E zelf opstellen: zo pak je dat aan

Veel ondernemers kunnen de RI&E zelf opstellen, zeker als er een geschikte branche-RI&E beschikbaar is. Dit bespaart niet alleen kosten (potentieel honderden tot duizenden euro’s), maar geeft je ook direct inzicht in de specifieke risico’s van jouw bedrijf. Voordat je begint, controleer je bij je brancheorganisatie of op www.rie.nl of er een branchespecifieke RI&E voor jouw sector bestaat. Is dit het geval, dan ben je verplicht deze te gebruiken. Anders kun je gebruikmaken van de Algemene MKB RI&E.

Algemene eisen aan de RI&E in 2026:

• De RI&E moet compleet, betrouwbaar en actueel zijn.
• De RI&E moet schriftelijk vastgelegd zijn.
• Je dient de RI&E te vernieuwen of aan te passen bij relevante veranderingen in de bedrijfsvoering.
• Alle aspecten van veiligheid, gezondheid en welzijn moeten aan bod komen.
• De RI&E moet een inventarisatie en evaluatie van risico’s, adviezen van een arbodienst (indien van toepassing) en een concreet plan van aanpak bevatten.
• Je rapporteert jaarlijks over de voortgang van het plan van aanpak, na overleg met je medewerkers.
• Specifieke aandacht voor risico’s voor bijzondere categorieën werknemers (bijvoorbeeld zwangere medewerkers of jeugdige werknemers).
• Vaststelling van het benodigde aantal BHV’ers.

Stappenplan: jouw RI&E in 6 stappen

Het opstellen van een effectieve RI&E hoeft niet ingewikkeld te zijn. Volg deze zes stappen:

1. Inventariseer de risico’s: Loop door je bedrijf en identificeer potentiële gevaren. Denk aan gevaarlijke stoffen, werken op hoogte, geluidsoverlast, slechte hygiëne, hoge werkdruk of onvoldoende verlichting. Vraag ook je medewerkers naar hun ervaringen en waarnemingen.
2. Breng kwetsbare groepen in kaart: Bepaal welke medewerkers of bezoekers extra risico lopen bij bepaalde werkzaamheden of omstandigheden.
3. Prioriteer de risico’s: Welke risico’s vormen de grootste bedreiging of hebben de hoogste kans van optreden? Begin met het aanpakken van de meest urgente problemen.
4. Ontwikkel een plan van aanpak: Stel een gedetailleerd plan op. Beschrijf per risico welke verbeteringen je wilt doorvoeren, wie verantwoordelijk is en binnen welke termijn dit gerealiseerd moet zijn.
5. Laat toetsen (indien verplicht): Als toetsing voor jouw bedrijf verplicht is, schakel dan een gecertificeerde arbodeskundige in.
6. Implementeer en evalueer: Voer het plan van aan aanpak stap voor stap uit, te beginnen met de risico’s met de hoogste prioriteit.

Dieper ingaan op de inventarisatie

Bij de inventarisatie observeer je je bedrijf kritisch en betrek je je medewerkers actief. Stel vragen als:

• Zijn beeldschermen ergonomisch opgesteld?
• Is de temperatuur op de werkplek comfortabel?
• Hoe hoog is de ervaren werkdruk?
• Zijn machines veilig en goed onderhouden?
• Zijn er voldoende en duidelijk gemarkeerde vluchtwegen?
• Hoe functioneert het werkoverleg en wordt er veel overgewerkt?

Analyseer ook de arbeidsomstandigheden op basis van:

• Het verband tussen ziekteverzuim/bedrijfsongevallen en specifieke werkomstandigheden.
• Welke omstandigheden in strijd zijn met de huidige Arbowetgeving.
• De frequentie en locaties van misstanden.
• Het aantal betrokken werknemers bij specifieke risico’s.
• De effectiviteit van mogelijke oplossingen.
• Hoe lang bepaalde misstanden al bestaan.

Het plan van aanpak in detail

Nadat de risico’s zijn geïnventariseerd en beoordeeld, stel je een plan van aanpak (PvA) op. Dit plan bevat een overzicht van de te verbeteren punten en de voorgestelde maatregelen. Het is essentieel om dit PvA te bespreken met je medewerkers of de ondernemingsraad. Omdat de implementatie van maatregelen soms langer duurt, is een meerjarenplan vaak de meest praktische aanpak. Hoewel de wet geen specifieke eisen stelt aan de vormgeving, moet het PvA in ieder geval de volgende informatie bevatten:

• Welke maatregelen worden genomen per vestiging, afdeling, werkplek of functie?
• Hoe worden deze maatregelen uitgevoerd?
• Welke middelen (financieel, personeel) zijn hiervoor beschikbaar?
• Wie is verantwoordelijk voor de uitvoering?
• Hoe en wanneer wordt er gerapporteerd en geëvalueerd over de voortgang?
• De uiterste realisatiedatum voor elke maatregel.

Een handig schema voor je plan van aanpak kan er als volgt uitzien:

De jaarlijkse evaluatie van je RI&E

Om ervoor te zorgen dat de genomen maatregelen maximaal effect hebben, evalueer je de RI&E en het plan van aanpak periodiek, bijvoorbeeld jaarlijks. Tijdens deze evaluatie beantwoord je vragen zoals:

• Welke maatregelen zijn daadwerkelijk uitgevoerd?
• Wat zijn de lessen die je hebt geleerd uit het gevoerde beleid?
• Is het gestelde doel bereikt?
• Wat was het effect van de genomen maatregelen?
• Welke onderwerpen zijn niet aan bod gekomen en waarom niet?
• Wat moet er het komende jaar gebeuren?
• Zijn er bedrijfsongevallen geweest en wat was de oorzaak?
• Welke stappen zijn er genomen om de situatie te verbeteren na ongevallen?
• Waarmee moet in de toekomst (nog meer) rekening worden gehouden?

Op basis van de evaluatie pas je de RI&E en het PvA aan. Ook bij belangrijke wijzigingen in je bedrijf, zoals een verbouwing, de introductie van nieuwe diensten, aanschaf van machines, of een uitbreiding van personeel, dien je de RI&E te herzien. Je voert dan een nieuwe inventarisatie uit voor de betreffende onderdelen en voegt deze toe aan je bestaande RI&E.