De fiscale oudedagsreserve (for) verleden tijd: wat nu?
Als zelfstandig ondernemer is het essentieel om tijdig na te denken over je pensioen. De Fiscale Oudedagsreserve (FOR) was lange tijd een populaire manier om fiscaal voordelig pensioen op te bouwen. Echter, per 1 januari 2023 is deze regeling afgeschaft. Dat betekent dat je geen nieuwe bedragen meer kunt toevoegen aan een FOR. Maar geen paniek: er zijn volop alternatieven om als zzp’er een goed pensioen te realiseren. In dit artikel duiken we in de huidige mogelijkheden en wat je moet weten over je al opgebouwde FOR.
Wat was de fiscale oudedagsreserve (for)?
De FOR stelde zelfstandig ondernemers in staat om een deel van hun winst te reserveren voor hun pensioen, mits ze voldeden aan het urencriterium. Dit bedrag werd als aftrekpost gezien, waardoor je over dat deel van de winst pas later belasting betaalde. Het was dus geen definitief belastingvoordeel, maar eerder uitstel van belastingheffing. Uiteindelijk was het de bedoeling dat je de opgebouwde FOR omzette in een lijfrente-uitkering bij een verzekeraar, waarna de belasting alsnog werd afgedragen, vaak tegen het lagere tarief voor AOW-gerechtigden.
Waarom is de for afgeschaft?
De overheid constateerde dat veel zzp’ers via de FOR lang niet voldoende pensioen opbouwden voor hun oude dag. Het doel van de afschaffing en de introductie van de Wet Toekomst Pensioenen (ingegaan in 2023) is om zzp’ers juist te stimuleren een robuustere pensioenopbouw te realiseren. De nieuwe wetgeving biedt meer flexibiliteit en hogere inlegmogelijkheden voor pensioenproducten.
Wat gebeurt er met je bestaande for?
Als je vóór 1 januari 2023 een FOR had opgebouwd, blijft dit bedrag gewoon in je boekhouding staan. Je kunt er geen nieuwe bedragen meer aan toevoegen. Het is sterk aan te raden de opgebouwde FOR op termijn af te storten naar een lijfrenterekening. Door dit te doen, voorkom je dat het bedrag bij staking van je onderneming in één keer als winst wordt belast, wat tot een hoge belastingaanslag kan leiden. Het omzetten naar een lijfrente zorgt ervoor dat je de uitgestelde belasting kunt spreiden over de uitkeringsperiode, vaak tegen een gunstiger tarief.
Pensioen opbouwen als zzp’er in 2026: de alternatieven
Nu de FOR is afgeschaft, zijn er diverse aantrekkelijke alternatieven om je pensioen veilig te stellen. We zetten de belangrijkste opties voor je op een rij:
1. lijfrente: fiscaal voordelig pensioensparen
Lijfrente is een van de meest populaire en fiscaal aantrekkelijke manieren voor zzp’ers om pensioen op te bouwen. Je stort periodiek of eenmalig geld op een geblokkeerde rekening bij een bank of verzekeraar. Dit geld komt pas vrij op het moment dat je met pensioen gaat. Het grote voordeel is dat de inleg fiscaal aftrekbaar is van je inkomen, tot een bepaald maximumbedrag, de zogenaamde ‘jaarruimte’.
Verhoogde Jaarruimte Sinds 2023
Sinds 1 juli 2023 is de jaarruimte voor lijfrente aanzienlijk verhoogd van 13,3% naar 30% van je pensioengevend inkomen. Dit maakt lijfrentesparen nóg aantrekkelijker. Daarnaast kun je gebruikmaken van de ‘reserveringsruimte’ (inhaalruimte) om gemiste pensioeninleg van voorgaande jaren alsnog fiscaal voordelig in te halen, tot wel tien jaar terug.
2. banksparen voor je pensioen
Banksparen is een vorm van lijfrente, maar dan via een geblokkeerde bankrekening. Het werkt op een vergelijkbare manier: je stort geld dat fiscaal aftrekbaar is en dat vrijkomt bij pensioenleeftijd. Het voordeel van banksparen is dat de kosten vaak lager zijn dan bij verzekeraars en dat je onder het depositogarantiestelsel valt (tot €100.000). Je kunt kiezen voor sparen met een vaste rente of beleggen met je pensioengeld via de bank.
3. beleggen in box 3
Als je meer flexibiliteit wilt en niet direct je geld wilt vastzetten, kun je ervoor kiezen om te sparen of te beleggen in Box 3. Het geld op een beleggingsrekening of spaarrekening is vrij opneembaar, wat een groot voordeel kan zijn als je onverwacht over extra middelen moet beschikken. Het nadeel is dat deze optie minder direct fiscaal voordelig is voor pensioenopbouw, aangezien je de inleg niet kunt aftrekken van je inkomen. Wel profiteer je van een heffingsvrij vermogen in Box 3, wat betekent dat over een deel van je vermogen geen belasting betaald hoeft te worden.
4. extra aflossen op je hypotheek
Heb je een eigen woning? Dan kan extra aflossen op je hypotheek ook een vorm van pensioenopbouw zijn. Door je hypotheekschuld te verlagen, dalen je maandlasten aanzienlijk tegen de tijd dat je met pensioen gaat. Hierdoor houd je meer netto inkomen over. Het nadeel is wel dat je hypotheekrenteaftrek misloopt over het extra afgeloste bedrag, en het geld zit vast in je woning, waardoor het minder liquide is.
Combineren van opties: een slimme strategie
Je hoeft je niet te beperken tot één pensioenoplossing. Sterker nog, het combineren van verschillende opties kan een slimme strategie zijn om risico’s te spreiden en je pensioen optimaal af te stemmen op je persoonlijke situatie. Je kunt bijvoorbeeld een deel van je pensioen via lijfrente opbouwen voor het fiscale voordeel, en daarnaast een deel vrij beleggen voor extra flexibiliteit.
Advies inwinnen voor jouw pensioenplan
Het is van groot belang om als zzp’er actief bezig te zijn met je pensioen. Veel zelfstandigen bouwen nog steeds te weinig op. De pensioenwereld kan complex zijn, met steeds veranderende regels en mogelijkheden. Daarom is het raadzaam om advies in te winnen bij een onafhankelijke pensioenadviseur. Die kan je helpen je pensioengat te berekenen en een persoonlijk pensioenplan op te stellen dat past bij jouw wensen en financiële situatie in 2026.
