Wat is een pensioengat en hoe ontstaat het?
Veel ondernemers en DGA’s vragen zich af wat een pensioengat precies inhoudt. Simpel gezegd is een pensioengat het verschil tussen het pensioen dat je verwacht te ontvangen en het bedrag dat je nodig hebt om comfortabel van je oude dag te kunnen genieten. Vaak wordt hierbij uitgegaan van minimaal 70% van je laatstverdiende salaris, hoewel dit per persoon verschilt. Uit onderzoek blijkt dat een aanzienlijk deel van de ondernemers te maken heeft met zo’n tekort in hun pensioenopbouw.
Een pensioengat kan door verschillende factoren ontstaan:
- Je hebt minder pensioen opgebouwd dan gewenst, bijvoorbeeld door periodes van zelfstandigheid zonder actieve pensioenopbouw.
- Je hebt meerdere werkgevers gehad met verschillende pensioenregelingen, waardoor je pensioen versnipperd is.
- Je hebt regelingen gehad die niet uitgingen van een eindloonregeling, wat kan resulteren in een lager pensioen dan verwacht.
Je pensioen in 2026: inzicht via mijnpensioenoverzicht.nl
Voordat je stappen onderneemt om je pensioengat te dichten, is het essentieel om een duidelijk beeld te krijgen van je huidige pensioensituatie. Ga hiervoor naar mijnpensioenoverzicht.nl. Met je DigiD kun je hier inloggen en een compleet overzicht zien van je opgebouwde AOW en pensioen bij verschillende pensioenuitvoerders. Deze informatie is cruciaal voor het berekenen van eventuele aanvullende pensioenruimte.
Wat is jaarruimte en hoe benut je deze?
De jaarruimte is het bedrag dat je jaarlijks fiscaal voordelig mag opzijzetten voor je pensioen. Dit bedrag vult een eventueel tekort aan pensioenopbouw over het betreffende jaar aan. Stortingen die je doet binnen je jaarruimte zijn aftrekbaar van je inkomen in box 1, wat je een aanzienlijk belastingvoordeel kan opleveren. Dit extra opgebouwde vermogen staat vast tot je pensioen en wordt uitgekeerd in de vorm van een lijfrente.
De jaarruimte is in de afgelopen jaren, met de introductie van de Wet toekomst pensioenen (Wtp) per 1 januari 2023, aanzienlijk verhoogd. Voor 2026 geldt een maximale jaarruimte van 30% van je premiegrondslag, met een maximum van €38.000 (dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd en is hier een schatting voor 2026 op basis van eerdere verhogingen). Deze verruiming maakt het nog aantrekkelijker om je pensioen aan te vullen.
De jaarruimte berekenen voor 2026
Om je jaarruimte voor 2026 te berekenen, gebruik je de gegevens van het voorgaande belastingjaar (2025). De formule voor de jaarruimte in 2026 is als volgt:
(30% x premiegrondslag) - (6,27 x factor A) - F
Laten we de onderdelen van deze formule toelichten:
- Premiegrondslag: Dit is je verzamelinkomen uit het voorgaande jaar (2025), verminderd met de AOW-franchise. Voor ondernemers bestaat dit uit winst uit onderneming (vóór ondernemersaftrek) en eventuele andere inkomsten. De maximale premiegrondslag wordt jaarlijks vastgesteld (voor 2026 naar schatting rond de €140.000). Hoe hoger je inkomen, hoe groter de potentiële jaarruimte.
- AOW-franchise: Dit is het deel van je inkomen waarover je geen pensioen hoeft op te bouwen, omdat je daar later AOW over ontvangt. Dit bedrag wordt jaarlijks vastgesteld door de overheid (voor 2026 naar schatting rond de €17.500).
- Factor A: Dit is de pensioenaangroei die je in het voorgaande jaar (2025) al hebt opgebouwd via een werkgeverspensioen. Je vindt dit bedrag op het Uniform Pensioenoverzicht (UPO) dat je van je pensioenuitvoerder ontvangt. Heb je geen werkgeverspensioen opgebouwd? Dan is je factor A nul.
- F (FOR-correctie): Als je als ondernemer in 2025 nog gebruik maakte van de Fiscale Oudedagsreserve (FOR) en deze hebt afgebouwd, dan vul je hier het bedrag in dat je aan de FOR hebt toegevoegd. Let op: de FOR is per 1 januari 2023 afgeschaft.
Voorbeeld berekening jaarruimte (geschatte bedragen 2026)
Stel, ondernemer Barend heeft in 2025 een winst uit onderneming van €60.000 en geen ander inkomen. Hij heeft geen werkgeverspensioen (factor A is 0) en heeft geen FOR opgebouwd. De AOW-franchise voor 2025 was €17.000.
- Premiegrondslag: €60.000 (inkomen) – €17.000 (AOW-franchise) = €43.000
- 30% van premiegrondslag: 0,30 x €43.000 = €12.900
- Jaarruimte: €12.900 – (6,27 x 0) – 0 = €12.900
Barend mag dus in 2026 maximaal €12.900 fiscaal aftrekbaar storten voor zijn pensioen over het jaar 2025.
Reserveringsruimte: benut eerdere gemiste kansen
Heb je in voorgaande jaren geen of niet volledig gebruik gemaakt van je jaarruimte? Geen probleem! Je kunt de niet-gebruikte jaarruimte van de afgelopen 10 jaar alsnog benutten. Dit wordt de reserveringsruimte genoemd. Ook de reserveringsruimte is met de Wtp verhoogd en kent een maximum van €38.000 per jaar, met een gezamenlijk maximum van €380.000 over de 10 jaar (deze bedragen zijn schattingen voor 2026 en worden jaarlijks geïndexeerd). Dit biedt een uitstekende mogelijkheid om met terugwerkende kracht je pensioengat te dichten, zelfs als je al de AOW-gerechtigde leeftijd hebt bereikt.
Fiscaal voordeel en pensioenproducten
De bedragen die je stort binnen je jaar- of reserveringsruimte zijn aftrekbaar van je inkomen in box 1. Dit betekent dat je direct belastingvoordeel hebt. Het is belangrijk om deze stortingen te doen op een lijfrenteproduct, zoals een lijfrente bankspaarrekening of een lijfrenteverzekering. Deze producten zijn speciaal ontworpen voor fiscaal gefaciliteerde pensioenopbouw.
De jaarruimte kun je voor de laatste keer in aftrek brengen in het jaar waarin je de AOW-gerechtigde leeftijd bereikt. De reserveringsruimte kun je ook na je AOW-leeftijd nog benutten.
Andere manieren om je pensioengat te dichten
Naast het benutten van jaar- en reserveringsruimte zijn er ook andere strategieën om je pensioengat te verkleinen:
- Zelf sparen en beleggen: Hoewel minder fiscaal aantrekkelijk dan lijfrenteproducten, biedt dit wel flexibiliteit.
- Hypotheek aflossen: Een lagere hypotheeklast betekent minder vaste uitgaven op je oude dag.
- Overwaarde van je huis verzilveren: Dit kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld door verkoop of een opeethypotheek.
- Werken naast je pensioen: Als je gezond en vitaal bent, kun je ervoor kiezen om langer door te werken of parttime te blijven werken na je pensioenleeftijd.
Een doordachte pensioenplanning is essentieel voor elke ondernemer. Door proactief je pensioengat in kaart te brengen en de beschikbare fiscale mogelijkheden optimaal te benutten, creëer je een stabiele financiële toekomst.
