Waarom strengere regels voor wegwerpplastic?
Dagelijks belanden miljoenen plastic wegwerpbekers en -verpakkingen in Nederland bij het afval. Een aanzienlijk deel hiervan wordt niet gerecycled en eindigt zelfs als zwerfafval in het milieu. Deze enorme hoeveelheid plastic afval vormt een groeiend probleem voor onze planeet.
Om deze reden heeft de Europese Unie een richtlijn opgesteld met als doel het gebruik van plastic wegwerpverpakkingen drastisch te verminderen. Eerdere maatregelen, zoals het verbod op plastic rietjes en gratis plastic tasjes in 2021, waren al een direct gevolg hiervan. De Nederlandse overheid streeft ernaar het gebruik van wegwerpplastic met maar liefst 40 procent terug te dringen met de huidige regelgeving.
De kern van de nieuwe regelgeving in 2026
De regelgeving rondom wegwerpplastic is in fasen ingevoerd en in 2026 zijn de regels verder aangescherpt. Het is essentieel dat je als ondernemer op de hoogte bent van deze wijzigingen, of je nu in de horeca zit, maaltijden bezorgt, evenementen organiseert of een supermarkt runt.
Regels voor afhalen en bezorgen
Sinds 1 juli 2023 is het verboden om gratis plastic wegwerpbekers en maaltijdverpakkingen mee te geven aan klanten. Dit geldt ook voor verpakkingen die slechts een klein beetje plastic bevatten, zoals een kartonnen beker met een plastic coating. Als je toch kiest voor verpakkingen met plastic, ben je verplicht hiervoor een toeslag te vragen. Deze toeslag moet duidelijk apart op de bon vermeld worden.
Bovendien ben je verplicht om een herbruikbaar alternatief aan te bieden. Denk hierbij aan herbruikbare bekers waarvoor klanten statiegeld betalen, of de mogelijkheid voor klanten om hun eigen verpakkingen mee te nemen.
Richtprijzen voor plastic wegwerpverpakkingen
Als je besluit om toch plastic wegwerpverpakkingen te blijven gebruiken, dien je hiervoor een bedrag in rekening te brengen. De overheid heeft richtprijzen vastgesteld:
- Beker: € 0,25
- Maaltijdverpakking: € 0,50
- Kleine bakjes (bijv. voor groente of fruit): € 0,05
Het gaat hier om richtprijzen; je mag hiervan afwijken. Het is cruciaal dat het bedrag apart op de factuur staat en niet is verwerkt in de productprijs. Omschrijf het specifiek, bijvoorbeeld als ‘toeslag plastic beker’.
De opbrengsten van deze toeslagen mag je zelf behouden en vallen onder het hoge btw-tarief. De overheid moedigt aan deze opbrengsten te investeren in duurzame, milieuvriendelijke alternatieven.
Consumptie op locatie (vanaf 2024)
Vanaf 1 januari 2024 gelden er ook strengere regels voor consumptie op locatie, zoals in kantoren, bedrijfsrestaurants en instellingen. Het aanbieden van plastic wegwerpbekers en -bakjes is dan niet meer toegestaan. Als alternatieven kun je kiezen voor:
- Herbruikbare vaat (bekers, borden, bestek) die afwasbaar is.
- Het stimuleren van ‘Bring Your Own’ (BYO), waarbij werknemers hun eigen bekers en bakjes meenemen.
Is jouw ‘duurzame’ verpakking wel echt plasticvrij?
Veel ondernemers gebruiken al langer ‘duurzame’ verpakkingsmaterialen, zoals kartonnen bekers. Het is echter belangrijk om te controleren of deze materialen werkelijk plasticvrij zijn. Veel van deze verpakkingen bevatten een dunne, vaak onzichtbare, plastic coating aan de binnenzijde. Deze coating is nodig om de verpakking vochtbestendig te maken, maar maakt de verpakking niet plasticvrij volgens de nieuwe regels.
Vraag je leverancier om duidelijkheid over de samenstelling van je verpakkingen. De regels gelden ook voor verpakkingen die slechts een minimale hoeveelheid plastic bevatten. Goed om te weten: bioplastic valt ook onder de restricties, omdat ook dit type plastic een belasting vormt voor het milieu.
Slimme stappen naar een plasticvrije bedrijfsvoering in 2026
De overstap naar plasticvrij ondernemen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Hier zijn de belangrijkste opties:
1. stap over op écht plasticvrije verpakkingen
Plasticvrije wegwerpverpakkingen mag je nog steeds gratis meegeven. Er zijn diverse materialen beschikbaar, zoals bamboe, suikerriet, of volledig ongecoat karton. Zorg ervoor dat je leverancier kan garanderen dat deze materialen geen toegevoegde polymeren bevatten. Zo voorkom je dat je alsnog een toeslag moet vragen.
2. stimuleer ‘bring your own’ (byo)
Moedig je klanten en medewerkers actief aan om hun eigen bekers en bakjes mee te nemen. Dit is de meest duurzame oplossing en vermindert jouw afvalstroom. Zorg wel dat je zelf een alternatief achter de hand hebt voor degenen die geen eigen verpakking meebrengen.
3. investeer in herbruikbare verpakkingen
Hoewel herbruikbare verpakkingen in eerste instantie een investering vergen, zijn ze op de lange termijn vaak voordeliger en veel duurzamer. Overweeg een statiegeldsysteem om de retourstroom te vereenvoudigen. Dit kan variëren van robuuste bekers voor evenementen tot afwasbare borden en bestek in je bedrijfsrestaurant.
Door nu te anticiperen op de aangescherpte regels en proactief duurzame keuzes te maken, positioneer je jouw onderneming niet alleen als milieubewust, maar bespaar je op termijn ook kosten en voldoe je ruimschoots aan de wetgeving van 2026.
