Financiële steun voor ondernemers: wanneer kom je in aanmerking?
Als ondernemer loop je risico’s. Soms pakt het financieel even minder goed uit dan gehoopt. Gelukkig is er in Nederland een vangnet voor zelfstandigen die onder het sociaal minimum dreigen te zakken: het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz). In 2026 helpt het Bbz diverse groepen ondernemers om het hoofd boven water te houden.
Het Bbz is er voor ondernemers uit het midden- en kleinbedrijf (MKB), agrariërs en vrije-beroepsbeoefenaars. Om in aanmerking te komen, moet je aan een aantal belangrijke voorwaarden voldoen:
- Je inkomen ligt onder de wettelijke bestaansnorm.
- Je hebt een ‘echte’ onderneming. Dit betekent dat je in principe recht moet hebben op de zelfstandigenaftrek.
- Alle vereiste vergunningen en diploma’s voor je bedrijfsvoering zijn in orde.
- Je werkt zelf actief in je bedrijf, hebt de volledige zeggenschap en draagt de financiële risico’s. Bij samenwerkingsverbanden zoals een VOF of maatschap gelden deze punten voor alle vennoten/maten gezamenlijk. Voor een BV gelden specifieke regels met betrekking tot de directeur-grootaandeelhouder (DGA).
Bbz voor startende ondernemers in 2026
Begin je net met je onderneming of wil je een bestaand bedrijf overnemen? Het Bbz kan een belangrijke steun in de rug zijn. De voorwaarden voor starters zijn specifiek:
- Je bent werkloos of dreigt dit op korte termijn te worden. Let op: als je zelf ontslag neemt om te starten, kom je doorgaans niet in aanmerking.
- Je hebt weinig tot geen kans op een baan in loondienst.
- Je hebt onvoldoende inkomen of vermogen om in je levensonderhoud te voorzien. Het inkomen van je partner wordt hierbij ook meegewogen.
- De bank kan je geen lening verstrekken. Je moet hiervan schriftelijk bewijs kunnen overleggen.
- Je gezondheid is toereikend om een bedrijf te starten en te runnen.
- Je dient een gedegen ondernemingsplan op te stellen. De gemeente beoordeelt aan de hand hiervan de levensvatbaarheid van je bedrijf.
Wordt je ondernemingsplan goedgekeurd en voldoe je aan de overige eisen? Dan kun je een startkapitaal of een periodieke uitkering ontvangen. Het startkapitaal bedraagt in 2026 maximaal €30.000 (dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd en kan afwijken). Dit geld is bedoeld voor noodzakelijke bedrijfsinvesteringen zoals machines, inventaris, voorraad, of verbouwingskosten. Het startkapitaal is een rentedragende lening die je binnen tien jaar moet terugbetalen en mag uitsluitend voor zakelijke doeleinden worden gebruikt.
De periodieke uitkering vult je bedrijfs- en gezinsinkomen aan tot bijstandsniveau en is bedoeld voor je dagelijks levensonderhoud. Een belangrijke voorwaarde is dat je binnen drie jaar na de start meer verdient dan het minimumloon.
Financiële hulp voor gevestigde ondernemers
Ook als je al langer ondernemer bent, kun je in bepaalde situaties een beroep doen op het Bbz. Je moet dan aan de volgende voorwaarden voldoen:
- Je bedrijf bestaat al langer dan anderhalf jaar. Anders word je als starter beschouwd.
- Je bent zelfstandig en voldoet aan het urencriterium voor de zelfstandigenaftrek.
- Je beschikt over alle benodigde vergunningen en diploma’s.
- Je bedrijf moet levensvatbaar zijn. Dat wil zeggen dat na de bijstandsuitkering je inkomsten uit de onderneming voldoende moeten zijn om in je levensonderhoud te voorzien en je verplichtingen na te komen.
- Er zijn geen andere manieren om aan geld te komen, bijvoorbeeld via een banklening of via het inkomen van je partner.
De steun voor gevestigde ondernemers kan bestaan uit een periodieke uitkering of een bedrijfskrediet. De periodieke uitkering is voor tijdelijke inkomensdalingen, bijvoorbeeld door ziekte of onvoorziene omstandigheden. Deze uitkering kan maximaal twaalf maanden duren, aanvullend tot de bijstandsnorm. Bij externe oorzaken, zoals langdurige wegopbrekingen, kan de uitkering tot 36 maanden worden verlengd.
Heb je noodzakelijke investeringen nodig om je bedrijf weer op de rails te krijgen, maar krijg je geen lening bij de bank? Dan kan het Bbz uitkomst bieden met een rentedragende lening. Het maximale bedrag hiervoor bedraagt in 2026 circa €150.000 (ook dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd), terug te betalen binnen tien jaar.
Bbz voor oudere zelfstandigen (55+)
Ben je tussen de 55 en 65 jaar en ligt je inkomen als zelfstandige onder het bijstandsniveau? Dan kun je mogelijk een beroep doen op het Bbz voor oudere zelfstandigen. De eisen hiervoor zijn:
- Je bedrijf voldoet aan de wettelijke eisen en opereert in Nederland.
- Je hebt geen andere financiële mogelijkheden, ook niet via een bank of partner.
- Je bent al minstens tien jaar zelfstandig actief.
- Je kunt de komende jaren nog minimaal €5.700 bruto per jaar verdienen met je bedrijf (dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd).
De Sociale Dienst kan ook hier een periodieke uitkering of bedrijfskapitaal verstrekken. Ligt je inkomen structureel onder de vastgestelde grens, dan is een eenmalige schenking van maximaal €7.000 (geïndexeerd bedrag) mogelijk. Bij oudere zelfstandigen wordt er soepeler omgegaan met het begrip ‘levensvatbaarheid’, omdat werkloosheid vaak het enige alternatief is.
Steun voor ondernemers die hun bedrijf beëindigen
Als je je bedrijf noodgedwongen moet stoppen, biedt het Bbz een zogenaamde afvloeiingsregeling. Er zijn twee belangrijke redenen om hiervan gebruik te maken:
- Je bedrijf is niet meer levensvatbaar: Je verdient onvoldoende en er is geen uitzicht op verbetering. Tijdens de liquidatiefase – de periode waarin je je bedrijf afbouwt, inventaris verkoopt en klanten overdraagt – kun je twaalf maanden lang een Bbz-uitkering krijgen die je inkomen aanvult. De voorwaarde is dat je binnen deze termijn je bedrijf ook daadwerkelijk staakt. Deze periode kan eventueel met nog maximaal een jaar worden verlengd.
- Je bent arbeidsongeschikt geworden: Zie hiervoor de regeling voor oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen hieronder.
Inkomensvoorziening voor oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (ioaz)
Ben je ouder dan 55 jaar, zelfstandig ondernemer en moet je stoppen omdat je inkomen langdurig onder het sociaal minimum ligt? Dan kun je gebruikmaken van de IOAZ-regeling. De voorwaarden hiervoor zijn:
- Je hebt minimaal tien jaar lang een eigen bedrijf gehad.
- Je inkomen lag de laatste drie jaar onder het sociaal minimum voor zelfstandigen.
- De verwachting is dat deze situatie niet zal verbeteren.
Ook gedeeltelijk arbeidsongeschikte zelfstandigen (minder dan tachtig procent arbeidsongeschikt) kunnen in aanmerking komen, mits ze minimaal drie jaar zelfstandig waren en recht hadden op een gedeeltelijke WIA/WAO-uitkering. De Sociale Dienst kan dan je inkomen aanvullen tot je 65e. Het is cruciaal om een IOAZ-uitkering op tijd aan te vragen: je mag nog niet gestopt zijn met je bedrijf op het moment van de aanvraag.
Advies: neem contact op met je gemeente
De Bbz- en IOAZ-regelingen zijn complex en de voorwaarden kunnen variëren. Dit artikel geeft een algemeen beeld voor 2026. Voor een persoonlijk advies en om je specifieke mogelijkheden te bespreken, is het raadzaam om contact op te nemen met de Gemeentelijke Sociale Dienst in jouw woonplaats. Zij kunnen je exact vertellen welke rechten en plichten je hebt en hoe je een aanvraag kunt indienen.
