Bescherm je als ondernemer tegen financiële risico’s
Als ondernemer werk je vaak samen met andere partijen. Denk aan onderaannemers, zzp’ers of uitzendbureaus. Hoewel samenwerking veel voordelen biedt, brengt het ook financiële risico’s met zich mee, vooral als we kijken naar de Wet Ketenaansprakelijkheid (WKA). Deze wet stelt jou als opdrachtgever namelijk mede aansprakelijk voor de loonheffingen en premies die jouw ingeschakelde partijen moeten afdragen. Gelukkig kun je je hiertegen beschermen, onder andere door het gebruik van een g-rekening.
Wat houdt de wet ketenaansprakelijkheid (wka) in?
De Wet Ketenaansprakelijkheid is een regeling die al sinds de jaren ’80 bestaat en is ingevoerd om misbruik in de uitbesteding van werk tegen te gaan. Vooral in sectoren zoals de bouw, landbouw (loonwerk) en confectie-industrie kwam het regelmatig voor dat onderaannemers of malafide koppelbazen hun sociale lasten en belastingen niet afdroegen. De overheid liep hierdoor veel inkomsten mis.
De WKA zorgt ervoor dat jij als hoofdaannemer (of opdrachtgever) aansprakelijk kunt worden gesteld als een door jou ingehuurde (onder)aannemer zijn loonheffingen, premies voor volksverzekeringen of btw niet betaalt. Dit geldt voor alle schakels in de keten: elke onderaannemer kan op zijn beurt weer aansprakelijk zijn voor de afdrachten van zijn sub-onderaannemers. De wet richt zich specifiek op werk van ‘stoffelijke aard’, wat betekent dat er een tastbaar product of resultaat moet zijn.
De oorsprong en het doel van de wka
De WKA is in het leven geroepen om te voorkomen dat bedrijven profiteren van onderaannemers die hun personeel onderbetalen of geen sociale lasten afdragen. Het doel is een eerlijk speelveld te creëren en de inning van verschuldigde belastingen en premies te waarborgen. Het gaat hierbij uitsluitend om bedragen die betrekking hebben op de loonsom.
Hoe beperk je de risico’s van ketenaansprakelijkheid?
Als ondernemer is het essentieel om proactief te zijn en maatregelen te nemen om de risico’s van de WKA te minimaliseren. Hoewel je nooit volledig kunt uitsluiten dat een ingeschakeld bedrijf zijn verplichtingen niet nakomt, zijn er diverse strategieën die je kunt toepassen.
Vraag een verklaring omtrent betalingsgedrag op
Een belangrijke stap is om je onderaannemer te vragen om een ‘Verklaring omtrent Betalingsgedrag’. Dit is een bewijs van de Belastingdienst en de bedrijfsvereniging dat het betreffende bedrijf op het moment van afgifte alle bekende premie- en belastingschulden heeft voldaan. Hoewel dit geen garantie biedt voor de toekomst, geeft het wel een indicatie van de betrouwbaarheid van je partner.
Maak gebruik van een g-rekening
De g-rekening (geblokkeerde rekening) is een van de meest effectieve middelen om je te beschermen tegen ketenaansprakelijkheid. Dit is een speciale bankrekening die uitsluitend bedoeld is voor de betaling van loonheffingen en premies. Door een deel van de factuur direct op deze g-rekening te storten, zorg je ervoor dat deze gelden daadwerkelijk bij de Belastingdienst en sociale fondsen terechtkomen.
Onderzoek de mogelijkheden van een garantiefonds
In sommige branches bestaan er garantiefondsen of vrijwaringsfondsen die aannemers en onderaannemers bescherming bieden tegen ketenaansprakelijkheid. Informeer bij jouw brancheorganisatie of dergelijke fondsen beschikbaar zijn in jouw sector.
De g-rekening: jouw financiële vangnet
Een g-rekening is een geblokkeerde bankrekening die je risico’s aanzienlijk verkleint. Wanneer je een onderaannemer inschakelt, stort je een afgesproken percentage van de aanneemsom (meestal tussen de 35% en 45%) direct op deze g-rekening. Vanaf deze rekening worden vervolgens de loonheffingen, premies volksverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet betaald. De g-rekening-overeenkomst wordt verpand aan de Belastingdienst en de bedrijfsvereniging, wat hen zekerheid biedt dat de gestorte bedragen bij hen terechtkomen.
Is een g-rekening verplicht?
Nee, een g-rekening is niet wettelijk verplicht. Het is echter wel sterk aan te raden, aangezien het de meest vergaande bescherming biedt tegen de risico’s van ketenaansprakelijkheid. Door het gebruik van een g-rekening toon je aan dat je zorgvuldig handelt en verklein je de kans dat de Belastingdienst jou aansprakelijk stelt voor onbetaalde afdrachten van je onderaannemer.
Hoe werkt de betaling met een g-rekening?
Wanneer je een factuur ontvangt van een onderaannemer die een g-rekening gebruikt, splits je de betaling. Een deel (bijvoorbeeld 65%) stort je op de reguliere bedrijfsrekening van de onderaannemer, en het afgesproken percentage (bijvoorbeeld 35%) stort je op de g-rekening. Het is belangrijk dat de percentages duidelijk op de factuur vermeld staan.
Wat als er te veel geld op de g-rekening staat?
Het kan voorkomen dat er meer geld op de g-rekening is gestort dan uiteindelijk nodig is voor de afdrachten. Een overschot kun je laten deblokkeren. Je vraagt dan de Belastingdienst of de bedrijfsvereniging om het overtollige bedrag terug te storten naar een reguliere rekening. Dit proces vereist wel een aanvraag.
Ketenaansprakelijkheid versus inlenersaansprakelijkheid: wat is het verschil?
Naast ketenaansprakelijkheid is er ook inlenersaansprakelijkheid. Hoewel beide regelingen tot doel hebben het afdragen van premies en belastingen te waarborgen, zijn er belangrijke verschillen:
- Ketenaansprakelijkheid: Van toepassing wanneer je werk van stoffelijke aard (gedeeltelijk) uitbesteedt aan een onderaannemer, en deze onderaannemer het werk eventueel weer verder uitbesteedt. Je bent als hoofdaannemer verantwoordelijk voor de afdrachten van alle schakels in de keten.
- Inlenersaansprakelijkheid: Geldt wanneer je personeel inhuurt van een ander bedrijf, bijvoorbeeld via een uitzendbureau. Jij bent dan de inlener en verantwoordelijk voor de loonheffingen en premies die het uitzendbureau voor dit personeel moet afdragen. Hier is geen sprake van een keten van aannemers.
Het is cruciaal om het onderscheid goed te begrijpen, aangezien de toepassing en de te nemen voorzorgsmaatregelen verschillen.
Aansprakelijkheid voor de omzetbelasting (btw)
Bij onderaanneming in de bouw geldt een speciale regeling voor de omzetbelasting, de zogenaamde ‘verleggingsregeling’. Normaal gesproken is de leverancier of dienstverlener btw-plichtig. Echter, in de bouw is bij onderaanneming niet de onderaannemer, maar de hoofdaannemer btw-plichtig. Dit betekent dat jij als opdrachtgever de btw afdraagt. De onderaannemer vermeldt op zijn factuur ‘btw verlegd’. Jij kunt deze btw vervolgens weer als voorbelasting aftrekken.
Deze verleggingsregeling geldt niet in twee specifieke gevallen:
- Het werk wordt voor meer dan de helft verricht in de werkplaats van de onderaannemer.
- De onderaannemer verkoopt een bestaand product en verricht daarbij werkzaamheden die ondergeschikt zijn aan de verkoop (bijvoorbeeld een onderaannemer die kant-en-klare zonwering levert en deze vervolgens monteert).
Arbeidsomstandigheden en de g-rekening in 2026
Hoewel de WKA en de g-rekening zich richten op de financiële afdrachten, is het ook belangrijk om aandacht te besteden aan arbeidsomstandigheden. De WKA is niet direct gericht op het bestrijden van kinderarbeid of slechte arbeidsomstandigheden. Hiervoor zijn andere mechanismen, zoals vrijwillige keurmerken en gedragscodes (denk aan de ‘International Council of Toy Industries’ die kinderarbeid uitsluit), in het leven geroepen.
Als ondernemer is het dus van belang om zowel de financiële risico’s af te dekken met instrumenten zoals de g-rekening, als oog te hebben voor ethische aspecten in de keten. Een gedegen screening van je (onder)aannemers is in 2026 onmisbaar om reputatieschade en onvoorziene kosten te voorkomen.
