Waarom een financieel vangnet cruciaal is voor jou als ondernemer
Als zelfstandig ondernemer draag je de volledige verantwoordelijkheid voor je inkomen. Dit betekent ook dat wanneer je door ziekte of een ongeval niet meer kunt werken, je inkomsten direct wegvallen, terwijl de vaste lasten gewoon doorlopen. Dit brengt een aanzienlijk financieel risico met zich mee. Gelukkig zijn er diverse manieren om jezelf hiertegen te beschermen en een solide financieel vangnet op te bouwen.
Uit recente cijfers blijkt dat een kwart van alle Nederlandse ondernemers ooit te maken krijgt met tijdelijke of langdurige arbeidsongeschiktheid. De oorzaken hiervoor zijn uiteenlopend: van een sportblessure of burn-out tot chronische aandoeningen. Het is dus geen vraag óf het gebeurt, maar wanneer. Ondanks deze realiteit heeft ruim 80% van de zzp’ers nog geen arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV), en een zorgwekkende één op de vijf kan niet langer dan drie maanden zonder inkomen overleven.
De risico’s van geen vangnet
Waar mensen in loondienst automatisch een arbeidsongeschiktheidspremie afdragen en na twee jaar ziekte in aanmerking komen voor een WIA-uitkering, sta je er als ondernemer anders voor. Je kunt geen beroep doen op sociale verzekeringen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Een bijstandsuitkering is weliswaar een uiterst vangnet, maar als je eigen vermogen hebt (denk aan een koophuis) of een partner met inkomen, kom je hier vaak niet voor in aanmerking. Dit maakt het des te belangrijker om zelf actie te ondernemen.
Je opties voor bescherming tegen inkomensverlies
Gelukkig zijn er verschillende effectieve manieren om je als ondernemer te beschermen tegen de financiële gevolgen van arbeidsongeschiktheid. Hieronder bespreken we de meest voorkomende.
1. de financiële buffer: je eigen spaarpot
Een financiële buffer is simpelweg geld dat je opzij zet om onverwachte tegenslagen op te vangen. Het grote voordeel is dat dit geld altijd van jou blijft, ook als je niet ziek wordt. Om de hoogte van je buffer te bepalen, bereken je hoeveel je maandelijks minimaal nodig hebt om je levensonderhoud te dekken. Bedenk hierbij dat je bij langdurige uitval je spaargeld niet kunt aanvullen. Een aanzienlijke buffer is dus noodzakelijk om langere periodes te overbruggen.
2. de private arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)
Een AOV is een verzekering die je afsluit bij een verzekeringsmaatschappij. Je betaalt maandelijks premie en bent verzekerd van een vervangend inkomen bij ziekte of arbeidsongeschiktheid. Dit is de meest uitgebreide vorm van bescherming en biedt veel zekerheid.
3. het broodfonds: samen sterk
Een Broodfonds is een collectief van ondernemers die afspreken elkaar financieel te ondersteunen bij arbeidsongeschiktheid. Het werkt op basis van solidariteit en wederkerigheid. De maandelijkse ‘inleg’ is vaak lager dan een AOV-premie, omdat er geen verzekeringsmaatschappij tussen zit. Je bouwt samen met een groep bekende ondernemers een buffer op waaruit uitkeringen gedaan worden.
4. crowdsurance: het moderne broodfonds
Crowdsurance werkt volgens een vergelijkbaar principe als een Broodfonds, maar dan op grotere schaal. De schenkkring is groter en de deelnemers kennen elkaar vaak niet persoonlijk. Administratieve zaken en de uitkering worden geregeld door een overkoepelende organisatie. Het combineert de kracht van het collectief met een professionele afhandeling.
5. vrijwillige ziektewet- of wa-verzekering (via UWV)
Deze optie is alleen beschikbaar als je vanuit een vast dienstverband of een uitkering zelfstandig ondernemer wordt. Je sluit deze verzekering af via het UWV en het biedt een vangnet voor inkomen bij ziekte. Dit is een specifieke regeling die niet voor alle ondernemers openstaat.
De arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) nader bekeken
Een AOV biedt een uitkering bij langdurige of permanente arbeidsongeschiktheid. Net als bij andere verzekeringen betaal je periodiek premie, en bij uitval ontvang je een vooraf afgesproken bedrag.
Wat kost een AOV en welke factoren spelen een rol?
De premie van een AOV kan variëren, van ongeveer €50 tot €200 per maand, afhankelijk van diverse factoren:
- Looptijd en eindleeftijd: Hoe langer de verzekering loopt (bijvoorbeeld tot je AOW-leeftijd of eerder), hoe hoger de premie.
- Je beroep: Beroepen met een hoger risico op arbeidsongeschiktheid (bijvoorbeeld in de bouw) betalen doorgaans meer premie dan administratieve beroepen.
- Verzekerd bedrag: Hoe hoger de gewenste uitkering bij arbeidsongeschiktheid, hoe hoger de premie.
- Eigenrisicoperiode (wachttijd): Dit is de periode die verstrijkt voordat de verzekeraar begint met uitkeren. Een langere wachttijd (bijvoorbeeld twee jaar) resulteert in een lagere premie.
- Soort verzekering (passende of beroepsarbeidsongeschiktheid):
- Passende arbeid: De verzekeraar kijkt of je nog ander werk kunt verrichten dat aansluit bij je opleiding en ervaring. Dit leidt tot een lagere premie, maar je flexibiliteit is beperkter.
- Beroepsarbeidsongeschiktheid: De verzekeraar kijkt of je je eigen specifieke beroep nog kunt uitoefenen. Als dit niet het geval is, hoef je geen ander werk te accepteren. De premie hiervoor is hoger.
AOV en DGA: persoonlijk of via de BV?
Directeur-grootaandeelhouders (DGA’s) zijn, net als andere ondernemers, niet automatisch verzekerd tegen ziekte en arbeidsongeschiktheid. Ook zij moeten dit zelf regelen. DGA’s met personeel hebben soms een ziekteverzuimverzekering voor hun medewerkers, maar deze dekt meestal niet de uitval van de DGA zelf.
Een belangrijke overweging voor DGA’s is of de AOV persoonlijk of via de BV wordt afgesloten. Beide opties hebben hun voor- en nadelen:
- Via de BV: De premies zijn aftrekbaar van de winst van de BV, wat de vennootschapsbelasting kan verlagen. Echter, bij een faillissement van de BV kan de uitkering in gevaar komen.
- Persoonlijk: De AOV-premie is fiscaal aftrekbaar in de inkomstenbelasting als ‘uitgaven voor andere inkomensvoorzieningen’. Dit is vaak de voorkeursoptie, omdat de uitkering niet afhankelijk is van de financiële situatie van de BV.
Het is raadzaam om hierover advies in te winnen bij een accountant of financieel adviseur om de beste keuze voor jouw specifieke situatie te maken.
Fiscale voordelen van de AOV en alternatieven
AOV-premie: fiscaal aftrekbaar
De premie van een particuliere AOV is voor ondernemers fiscaal aftrekbaar. Je kunt deze opvoeren als ‘uitgaven voor andere inkomensvoorzieningen’ bij je aangifte inkomstenbelasting. Dit betekent dat je netto kosten aanzienlijk lager uitvallen, vaak met een besparing van 40% tot 50%.
Let op: de uitkering bij arbeidsongeschiktheid is bruto. De verzekeringsmaatschappij houdt loonbelasting in voordat de uitkering wordt betaald.
Schenkkringen (broodfonds, crowdsurance): anders fiscaal geregeld
Bij schenkkringen zoals Broodfondsen en crowdsurance betaal je geen premie, maar doe je donaties aan arbeidsongeschikte mede-deelnemers. Deze donaties zijn fiscaal gezien schenkingen en kun je niet aftrekken als zakelijke kosten. Het grote voordeel is echter dat de uitkering die je ontvangt bij arbeidsongeschiktheid netto is; je hoeft er geen belasting over te betalen.
De verplichte AOV: wat staat ons te wachten in 2026 en verder?
Op dit moment is een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor ondernemers nog niet wettelijk verplicht. Er wordt echter al geruime tijd gewerkt aan de invoering van een verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid (BAZ) voor alle ondernemers die inkomstenbelasting betalen, inclusief zzp’ers met en zonder personeel (exclusief DGA’s). Het wetsvoorstel heeft veel discussie opgeroepen en de invoering is al diverse keren uitgesteld. De meest recente verwachting is dat deze verplichte verzekering niet vóór 2030 van kracht zal worden. Het is dus belangrijk om de ontwikkelingen hieromtrent te blijven volgen.
Kies voor zekerheid: schakel een adviseur in
Er is online veel informatie te vinden over arbeidsongeschiktheidsverzekeringen en alternatieven. Het is verstandig om je goed te oriënteren en proefberekeningen te maken om een helder beeld te krijgen van de opties, kosten en voorwaarden. Echter, de beste manier om tot een weloverwogen besluit te komen, is door een afspraak te maken met een onafhankelijk financieel adviseur. Deze expert kan jouw persoonlijke situatie en wensen in kaart brengen, deskundig advies geven en verschillende offertes en scenario’s voor je vergelijken. Zo kies je de oplossing die het beste bij jou en je onderneming past, zodat jij je kunt richten op wat echt belangrijk is: ondernemen, met een gerust hart.
Veelgestelde vragen over arbeidsongeschiktheid en verzekeringen
Zijn er uitsluitingen bij het afsluiten van een AOV?
Ja, verzekeraars accepteren niet iedereen. Er kan een leeftijdsgrens zijn en je medische geschiedenis wordt altijd beoordeeld. Je vult een gezondheidsverklaring in, en soms is aanvullend medisch onderzoek nodig.
Wanneer kom je in aanmerking voor een AOV-uitkering?
Medische adviseurs en arbeidsdeskundigen van de verzekeraar bepalen je mate van arbeidsongeschiktheid. De meeste AOV’s keren uit bij een arbeidsongeschiktheid van minimaal 25 procent, dit wordt de uitkeringsdrempel genoemd.
Wat is het verschil tussen passende arbeid en beroepsarbeidsongeschiktheid?
Bij passende arbeid kijkt de verzekeraar of je ander werk kunt doen dat aansluit bij je opleiding en ervaring. Dit is een goedkopere optie, maar biedt minder vrijheid. Bij beroepsarbeidsongeschiktheid wordt beoordeeld of je je eigen specifieke beroep nog kunt uitoefenen. Als dit niet het geval is, hoef je geen ander werk te accepteren, maar de premie is hoger.
