Slim omgaan met vermogensbelasting: tips voor ondernemers in 2026
Als ondernemer wil je natuurlijk zo min mogelijk belasting betalen over je spaargeld en beleggingen. Zeker in een tijd waarin de regels rondom Box 3 continu in beweging zijn, is het cruciaal om op de hoogte te blijven. In 2026 gelden er weer nieuwe bedragen en aandachtspunten. Dit artikel helpt je de weg te vinden in de complexe wereld van vermogensbelasting, zodat je optimaal profiteert van vrijstellingen en regelingen.
De basis van box 3: fictief rendement versus werkelijk rendement
De belastingheffing over inkomen uit sparen en beleggen valt onder Box 3 van de inkomstenbelasting, ook wel vermogensrendementsheffing genoemd. Jarenlang rekende de Belastingdienst met een fictief rendement, gebaseerd op een veronderstelde verdeling tussen sparen en beleggen. Dit systeem heeft echter veel kritiek gekregen, met name van de Hoge Raad, die oordeelde dat belasting geheven moet worden over het werkelijke rendement.
Hoewel er plannen zijn voor een nieuw Box 3-stelsel dat per 2028 in werking moet treden en uitgaat van werkelijk rendement, opereren we in 2026 nog steeds onder een overgangsregeling. Deze regeling probeert de werkelijkheid zo dicht mogelijk te benaderen door te werken met verschillende fictieve rendementspercentages voor spaargeld, beleggingen en schulden.
Tegenbewijsregeling: toon je werkelijke rendement aan
De tijdelijke tegenbewijsregeling biedt je de mogelijkheid om aan te tonen dat je werkelijke rendement lager was dan het fictieve rendement waarover de Belastingdienst belasting heeft geheven. Als dit het geval is, kun je te veel betaalde belasting terugkrijgen.
Voor de aangifte over 2025 kun je in 2027 je werkelijke rendement doorgeven via een speciaal formulier. De Belastingdienst stuurt hierover een brief. Voor eerdere jaren, zoals 2020, 2022 en 2023, zijn de brieven al verstuurd. Voor de jaren 2017 tot en met 2019 kun je dit direct doorgeven. Vanaf de belastingaangifte over 2025 (die je in 2026 indient) zal de mogelijkheid van tegenbewijs voor het reële rendement worden opgenomen in de reguliere aangifte inkomstenbelasting, wat het proces vereenvoudigt.
Heffingsvrij vermogen in 2026: jouw vrijstelling
In 2026 betaal je pas vermogensrendementsheffing wanneer je totale vermogen boven het heffingsvrije vermogen uitkomt. Dit bedrag is vastgesteld op € 59.357 per persoon. Heb je een fiscale partner? Dan verdubbelt de vrijstelling naar € 118.714. Dit betekent dat je tot deze grens geen belasting betaalt over je vermogen in Box 3.
Vermogensrendementsheffing boven de vrijstelling
Boven de grens van het heffingsvrije vermogen betaal je belasting over de ‘grondslag sparen en beleggen’. De Belastingdienst hanteert hiervoor in 2026 de volgende fictieve rendementspercentages:
- Sparen: naar verwachting rond de 1,44% (definitieve percentages worden begin 2026 bekendgemaakt).
- Beleggingen en overige bezittingen: ongeveer 6% (was 5,88% in 2025).
- Schulden: ongeveer 2,62% (vaste rente).
Deze percentages zijn een schatting en worden begin 2026 definitief vastgesteld.
Je eigen woning: box 1 versus box 3
Het is belangrijk om goed te weten waar je vermogen thuishoort. Je eigen woning valt in principe in Box 1 (inkomen uit werk en woning). De waarde van je huis, inclusief een eventuele overwaarde, telt dus niet mee als vermogen voor Box 3. Een hypotheek op je eigen woning kan zelfs een interessante aftrekpost zijn.
Heb je echter een tweede woning, een vakantiehuis of vastgoed dat je verhuurt? Dan valt dit wel onder je vermogen in Box 3. Vanaf 2028 zullen de regels voor vastgoed in Box 3 ingrijpend veranderen, waarbij niet alleen naar huurinkomsten maar ook naar waardestijging wordt gekeken. Het is verstandig om je hier nu al op voor te bereiden, zeker als je vastgoed bezit.
Groene beleggingen: tijdelijk voordeel
Groene beleggingen in een groenfonds genoten lange tijd van een aanzienlijke vrijstelling en heffingskorting. Per 1 januari 2025 zijn de vrijstellingsbedragen echter fors verlaagd naar € 26.312 per persoon en € 52.624 voor fiscale partners. Hierbij geldt nog een heffingskorting van 0,1% van het vrijgestelde bedrag op je inkomstenbelasting.
Let op: de vrijstelling en heffingskorting voor groene beleggingen vervallen volledig per 1 januari 2028. Vanaf 2027 is het voordeel al minimaal. Dit betekent dat het voordeel van groene beleggingen snel afneemt en uiteindelijk verdwijnt.
Sparen voor je pensioen: een slimme zet buiten box 3
Een effectieve manier om vermogen op te bouwen buiten Box 3 is pensioensparen via een lijfrentespaarrekening (banksparen), een lijfrentepolis of een geblokkeerde beleggingsrekening. De bedragen die je hierop stort, tellen niet mee voor de vermogensrendementsheffing in Box 3. Bovendien kun je de premies onder voorwaarden aftrekken van je inkomen.
Belangrijke overwegingen bij pensioensparen:
- Je kunt dit alleen doen bij aanbieders van pensioenproducten.
- Op de afgesproken einddatum koop je een uitkering, waarover je inkomstenbelasting betaalt.
- Je kunt niet zomaar bij je geld; het is geblokkeerd tot de pensioendatum.
Overweeg je om een deel van je pensioen via reguliere deposito’s of beleggingen op te bouwen? Houd er dan rekening mee dat dit wel in Box 3 valt. Het voordeel is dat je na je pensioen vrij over dit geld kunt beschikken.
Fiscale oudedagsreserve (for): een afgesloten hoofdstuk
Sinds 1 januari 2023 is het niet meer mogelijk om de Fiscale Oudedagsreserve (FOR) verder op te bouwen. Heb je voor die datum al een FOR opgebouwd? Dan kun je deze afwikkelen volgens de oude regels. Het opgebouwde bedrag blijft staan en je kunt het later omzetten in bijvoorbeeld een lijfrente of bankspaarrekening. Zorg ervoor dat je dit doet voordat je stopt met je onderneming, anders wordt het FOR-bedrag bij je winst opgeteld en betaal je er belasting over.
Advies op maat
De belastingregels zijn complex en kunnen per situatie verschillen. Om zeker te zijn dat je optimaal profiteert van alle mogelijkheden en geen kansen mist, is het raadzaam om advies in te winnen bij een fiscaal adviseur. Deze kan je helpen bij het opstellen van een strategie die past bij jouw persoonlijke en zakelijke situatie in 2026 en daarna.
