Wat zijn sociale premies precies?
Als ondernemer kom je onvermijdelijk in aanraking met sociale premies. Dit zijn verplichte afdrachten die de sociale zekerheid in Nederland financieren. Ze zijn er om werknemers en zelfstandigen te beschermen bij bijvoorbeeld ziekte, werkloosheid of ouderdom. Er zijn twee hoofdcategorieën: volksverzekeringen en werknemersverzekeringen. Beide zijn wettelijk verplicht en worden afgedragen door zowel de verzekerde als de werkgever.
Volksverzekeringen in 2026
Volksverzekeringen zijn er voor iedereen die in Nederland woont of werkt. De belangrijkste volksverzekeringen in 2026 zijn:
- AOW (Algemene Ouderdomswet): Biedt een basispensioen.
- Wlz (Wet langdurige zorg): Financiert langdurige zorg, bijvoorbeeld in een verpleeghuis. Dit is de opvolger van de AWBZ.
- Anw (Algemene Nabestaandenwet): Biedt een uitkering aan nabestaanden bij overlijden van een partner of ouder.
Hoe worden premies volksverzekeringen berekend?
De premie voor volksverzekeringen wordt berekend als een percentage van je inkomen uit box 1 (werk en woning). Er geldt een maximumbedrag waarover de premie wordt geheven. Zowel dit maximumbedrag als het percentage wordt jaarlijks door de overheid vastgesteld en kan dus afwijken van voorgaande jaren. Ondernemers die geen inkomen uit box 1 hebben, of alleen inkomen in andere boxen, zijn wel verzekerd, maar hoeven hierover geen premies te betalen.
Afdracht van volksverzekeringen
De afdracht van volksverzekeringen vindt op twee manieren plaats:
- Voor ondernemers en zelfstandigen: De premie wordt verrekend via de jaarlijkse aanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen.
- Voor werknemers in loondienst: Je werkgever houdt de premie maandelijks in op je salaris en draagt deze af aan de Belastingdienst. Uiteindelijk wordt dit verrekend met de aanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen.
Werknemersverzekeringen in 2026
Werknemersverzekeringen beschermen werknemers tegen de financiële gevolgen van werkloosheid, ziekte of arbeidsongeschiktheid. Deze premies worden voornamelijk door de werkgever afgedragen. De belangrijkste werknemersverzekeringen in 2026 zijn:
- WW (Werkloosheidswet): Biedt een uitkering bij onvrijwillige werkloosheid.
- ZW (Ziektewet): Voor werknemers die ziek worden en geen recht hebben op doorbetaling van loon door de werkgever (bijvoorbeeld uitzendkrachten, oproepkrachten zonder vast contract).
- WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen): Biedt een uitkering aan werknemers die langdurig arbeidsongeschikt zijn. De WIA kent twee varianten: WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten) en IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten).
- WAO (Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering): Dit is een uitstervende wet voor mensen die vóór 2004 arbeidsongeschikt zijn geworden.
Opbouw en berekening van premies werknemersverzekeringen
De opbouw van de premies voor werknemersverzekeringen is complex en verschilt per verzekering. Hieronder een beknopt overzicht:
- WW-premie: Bestaat uit een deel voor het Algemeen werkloosheidsfonds (Awf) en een gedifferentieerde sectorpremie, die afhangt van de sector waarin je onderneming actief is.
- ZW-premie: De financiering van de Ziektewetuitkeringen loopt via het Awf, de sectorpremie en de Ufo-premie voor overheidswerkgevers. Er is geen aparte ZW-premie meer zoals voorheen.
- WIA-premie: Bestaat uit een basispremie voor IVA en WGA, en een gedifferentieerde premie WGA. Deze gedifferentieerde premie is afhankelijk van de mate waarin je als werkgever in het verleden WGA-uitkeringen hebt moeten betalen aan (ex-)werknemers.
Iedereen die loon of een uitkering ontvangt, betaalt mee aan deze premies. De premies zijn een percentage van het premieloon (het loon voor de sociale verzekeringen) per tijdvak. Hierbij wordt rekening gehouden met een maximumpremieloon en een franchise (het deel van het loon waarover geen premie wordt berekend).
Afdracht van werknemersverzekeringen
De werkgever is verantwoordelijk voor de afdracht van de premies werknemersverzekeringen aan de Belastingdienst. Dit gebeurt maandelijks of per vier weken via de loonaangifte.
Eigenrisicodragerschap: een overweging voor ondernemers
Als ondernemer kun je ervoor kiezen om eigenrisicodrager te worden voor de WGA en/of de Ziektewet. Dit betekent dat je zelf het risico draagt voor de uitkeringen van (ex-)werknemers die arbeidsongeschikt of ziek worden. Het voordeel is dat je dan geen premies meer hoeft af te dragen aan het UWV voor deze verzekeringen. Hier staat tegenover dat je zelf de kosten van de uitkeringen betaalt en verantwoordelijk bent voor de re-integratiebegeleiding. Voor de IVA en de WW is eigenrisicodragerschap niet mogelijk.
Wet ketenaansprakelijkheid
Wanneer je als ondernemer werk uitbesteedt aan een onderaannemer, is de Wet ketenaansprakelijkheid van toepassing. Dit betekent dat je hoofdelijk aansprakelijk kunt zijn voor de afdracht van loonbelasting en sociale premies die de onderaannemer verschuldigd is. Het is daarom cruciaal om te controleren of je onderaannemers hun verplichtingen nakomen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van een geblokkeerde rekening (g-rekening).
Actuele ontwikkelingen en veranderingen in 2026
De sociale premies en bijbehorende regelingen zijn dynamisch en onderhevig aan jaarlijkse wijzigingen. Het is van groot belang om als ondernemer op de hoogte te blijven van de meest recente percentages en voorwaarden. De Belastingdienst en het UWV publiceren jaarlijks de actuele cijfers en eventuele wetswijzigingen. Zorg dat je boekhouder of salarisadministrateur deze wijzigingen correct toepast om verrassingen te voorkomen en boetes te vermijden.
