Wat is een maatschap precies?
Een maatschap is een type onderneming waarbij twee of meer personen, ook wel ‘maten’ genoemd, samenwerken onder een gemeenschappelijke naam. Ze voeren een beroep uit en delen de opbrengsten. Denk hierbij aan tandartsen, advocaten of fysiotherapeuten die hun krachten bundelen. Elke maat brengt iets in, zoals geld, goederen of arbeid, en is mede-eigenaar van de onderneming. Het unieke aan een maatschap is dat elke maat in principe zijn eigen onderneming voert binnen het grotere geheel. Grote beslissingen, zoals belangrijke aankopen, nemen de maten meestal gezamenlijk.
Voor wie is een maatschap interessant?
De maatschap is van oudsher de favoriete rechtsvorm voor professionals die een ‘vrij beroep’ uitoefenen. Dit zijn beroepen waarbij persoonlijke kennis, vaardigheden en integriteit centraal staan, zoals artsen, notarissen, architecten en accountants. Samenwerken in een maatschap stelt hen in staat om expertise te delen, kosten te besparen en een breder dienstenpakket aan te bieden, terwijl ze toch een zekere mate van individuele autonomie behouden.
Een maatschap oprichten in 2026: zo werkt het
Het opzetten van een maatschap is relatief eenvoudig en vereist geen startkapitaal of bezoek aan de notaris voor de oprichting zelf. Sinds 2008 is het wel verplicht om de maatschap in te schrijven bij het Handelsregister van de Kamer van Koophandel (KvK). Bij deze inschrijving registreer je ook direct de UBO’s (Ultimate Beneficial Owners): dit zijn de personen die meer dan 25% eigendomsbelang hebben in de maatschap.
Het belang van een maatschapscontract
Hoewel niet wettelijk verplicht, is het ten zeerste aan te raden om een gedegen maatschapscontract op te stellen. Hierin leg je belangrijke afspraken vast, zoals:
- De inbreng van elke maat (geld, goederen, arbeid).
- De verdeling van winst en verlies.
- De bevoegdheden en verantwoordelijkheden van elke maat.
- Regelingen bij in- en uittreding van maten.
- Wat er gebeurt bij ziekte, arbeidsongeschiktheid of overlijden van een maat.
- De procedure bij beëindiging van de maatschap.
Een goed contract voorkomt veel potentiële conflicten en biedt duidelijkheid voor alle betrokkenen.
Aansprakelijkheid binnen de maatschap
Een cruciaal aspect van de maatschap is de aansprakelijkheid. Maten zijn met hun privévermogen aansprakelijk voor schulden van de maatschap. Voor handelingen die een maat verricht in naam van de maatschap, zijn alle maten hoofdelijk aansprakelijk voor gelijke delen. Dit betekent dat als één maat een schuld aangaat, alle andere maten voor hun gelijke deel mede-aansprakelijk zijn. Als de maatschap bijvoorbeeld uit drie maten bestaat, is elke maat voor een derde van de schuld aansprakelijk.
Het is belangrijk te weten dat dit kan veranderen door de Wet Modernisering Personenvennootschappen, waarover later meer.
Soorten maatschappen: stil of openbaar?
Traditioneel onderscheiden we twee typen maatschappen:
- Stille maatschap: Hierbij werken maten onder hun eigen naam, maar delen ze wel bepaalde faciliteiten of kosten, zoals gezamenlijk personeel of apparatuur. Naar buiten toe treden ze individueel op.
- Openbare maatschap: De maten werken hierbij onder één gemeenschappelijke naam naar buiten toe. Een vof (Vennootschap onder Firma) en een cv (Commanditaire Vennootschap) worden vaak gezien als speciale vormen van een openbare maatschap, hoewel er belangrijke verschillen zijn in aansprakelijkheid en doel.
Maatschap versus VOF: de verschillen
Het traditionele onderscheid tussen een maatschap en een VOF lag vooral in het doel en de aansprakelijkheid:
- Maatschap: Gericht op het uitoefenen van een beroep (bijvoorbeeld medische praktijk). Maten zijn voor gelijke delen aansprakelijk met hun privévermogen.
- VOF: Gericht op het uitoefenen van een bedrijf (bijvoorbeeld een winkel of bouwbedrijf). Vennoten zijn hoofdelijk aansprakelijk met hun privévermogen, wat betekent dat een schuldeiser de volledige schuld bij één van de vennoten kan verhalen.
Deze verschillen zullen echter grotendeels vervallen door nieuwe wetgeving.
Nieuwe wetgeving: de wet modernisering personenvennootschappen (2026)
In 2026 markeert de invoering van de Wet Modernisering Personenvennootschappen een belangrijke verandering voor alle personenvennootschappen, inclusief de maatschap. Het traditionele onderscheid tussen een maatschap en een VOF verdwijnt. Beide zullen opgaan in een nieuwe ‘openbare vennootschap’. De namen ‘maatschap’ en ‘VOF’ zullen waarschijnlijk blijven bestaan, maar de juridische basis wordt gelijkgetrokken.
Wat betekent dit concreet voor jou?
De belangrijkste wijzigingen en versoepelingen zijn:
- Hoofdelijke aansprakelijkheid: Alle vennoten worden hoofdelijk aansprakelijk voor de gehele schuld, vergelijkbaar met de huidige VOF. Dit betekent een verandering ten opzichte van de huidige gelijke-delen-aansprakelijkheid in de maatschap. Een belangrijke uitzondering is mogelijk voor opdrachten die aantoonbaar aan één specifieke vennoot zijn toevertrouwd; in dat geval kan de aansprakelijkheid tot die vennoot beperkt blijven.
- Flexibeler in- en uittreden: Het wordt eenvoudiger voor vennoten om toe te treden of te vertrekken zonder dat de hele vennootschap ontbonden hoeft te worden. Dit zorgt voor meer continuïteit.
- Rechtspersoonlijkheid: De nieuwe openbare vennootschap krijgt automatisch rechtspersoonlijkheid. Dit maakt het makkelijker om bijvoorbeeld onroerend goed op naam van de vennootschap te zetten.
- Beroeps- en bedrijfsactiviteiten: De openbare vennootschap kan zowel beroeps- als bedrijfsactiviteiten uitvoeren, waardoor de beperking tot ‘vrije beroepen’ voor de maatschap vervalt.
Deze veranderingen zijn gericht op het moderniseren en vereenvoudigen van de wetgeving rondom personenvennootschappen, en bieden meer flexibiliteit en duidelijkheid.
De voordelen van een maatschap
Ondanks de aankomende wetswijzigingen, biedt de maatschap (en straks de openbare vennootschap) nog steeds aantrekkelijke voordelen:
- Fiscale voordelen: Als maat word je door de Belastingdienst vaak gezien als zelfstandig ondernemer. Dit geeft recht op diverse fiscale aftrekposten, zoals de startersaftrek en de zelfstandigenaftrek, mits je voldoet aan het urencriterium.
- Eenvoudige oprichting: Geen notaris verplicht voor de oprichting en geen startkapitaal nodig. De inschrijving bij de KvK is de belangrijkste stap.
- Flexibele winstverdeling: In het maatschapscontract kun je de winstverdeling flexibel regelen, bijvoorbeeld op basis van inbreng of gewerkte uren.
- Personeel aannemen: Een maatschap kan prima personeel in dienst nemen om de bedrijfsvoering te ondersteunen.
- Behoud van eigen klanten: Veel maten behouden hun eigen klantenbestand, zelfs binnen de samenwerking, wat persoonlijke relaties in stand houdt.
De nadelen van een maatschap
Naast de voordelen kleven er ook nadelen aan deze rechtsvorm, met name op het gebied van aansprakelijkheid en sociale zekerheid:
- Persoonlijke aansprakelijkheid: Je bent met je privévermogen aansprakelijk voor schulden van de maatschap. Met de nieuwe wetgeving wordt dit zelfs hoofdelijk. Dit kan grote financiële gevolgen hebben. Ben je getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan kan zelfs het vermogen van je partner in gevaar komen.
- Geen werknemersverzekeringen: Als maat ben je ondernemer, geen werknemer. Dit betekent dat je zelf moet zorgen voor zaken als pensioen, arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) en een vangnet bij ziekte of werkloosheid.
- Reputatierisico: De acties van één maat kunnen de reputatie van de hele maatschap schaden, wat gevolgen heeft voor alle betrokkenen.
- Beperking van vrijheid: Hoewel je zelfstandig bent, ben je gebonden aan de afspraken in het maatschapscontract en de gezamenlijke besluitvorming.
Welke belastingen betaal je als maatschap?
De maatschap zelf is niet belastingplichtig voor de inkomstenbelasting. Elke maat wordt individueel gezien als ondernemer en betaalt inkomstenbelasting over zijn of haar winstaandeel. Hierbij kunnen de eerder genoemde ondernemersfaciliteiten zoals de mkb-winstvrijstelling en zelfstandigenaftrek van toepassing zijn.
Voor de omzetbelasting (btw) geldt dat de maatschap als geheel btw-plichtig is, tenzij de uitgevoerde beroepswerkzaamheden vrijgesteld zijn van btw (zoals veel medische beroepen en onderwijs). Indien de maatschap btw-plichtig is, draagt de maatschap de btw af.
Als de maatschap personeel in dienst heeft, is de maatschap de werkgever en verantwoordelijk voor het afdragen van loonheffingen en sociale premies.
Maatschap aanpassen of beëindigen
Je kunt de rechtsvorm van je maatschap aanpassen, bijvoorbeeld naar een besloten vennootschap (bv) of coöperatie, als je de persoonlijke aansprakelijkheid wilt beperken of fiscale voordelen wilt optimaliseren. Dit gebeurt meestal via een notaris.
Wanneer een maat de maatschap verlaat of overlijdt, wordt de maatschap wettelijk ontbonden. Om te voorkomen dat de maatschap dan volledig stopt, is het essentieel om in het maatschapscontract een verblijvingsbeding of overnamebeding op te nemen. Hiermee kan de maatschap voortbestaan met de overblijvende maten, eventueel met een nieuwe maat, of zelfs worden voortgezet als een eenmanszaak. In het contract leg je ook vast hoe de waarde van de maatschap en de verdeling van bezittingen en schulden bij uittreding of ontbinding wordt geregeld. Alle wijzigingen moeten worden doorgegeven aan de KvK en de Belastingdienst.
Conclusie: is de maatschap iets voor jou in 2026?
De maatschap, en straks de openbare vennootschap, blijft een aantrekkelijke en flexibele rechtsvorm voor professionals die samen willen werken, expertise willen bundelen en gezamenlijk een beroep willen uitoefenen. De eenvoudige oprichting en de potentie voor fiscale voordelen zijn grote pluspunten. Echter, de persoonlijke en hoofdelijke aansprakelijkheid en de noodzaak om zelf sociale zekerheid te regelen, vragen om een weloverwogen beslissing. Door de aankomende Wet Modernisering Personenvennootschappen wordt het nog belangrijker om je goed te laten informeren en een gedegen maatschapscontract op te stellen. Zo ben je goed voorbereid op een succesvolle samenwerking in 2026 en verder.
